Elit Küba

TEMPO (2011) – Bu bir Küba yazısı ama hayır; yıkık dökük evleri, sefalet içindeki çocukları, puroları ve eski model Amerikan otomobillerini anlatmıyor. Daha önce görüntülenmeyen, Batı medyasında yer almayan imtiyazlı Küba’dayız. ABD’li fotoğrafçı Michael Dweck’in peşinde; pasaportu olan, modayı takip eden havalı kadınlar ve erkeklerle tanışıyoruz. Hemen hepsi şunu söylüyor: “Kübalı olmaktan gurur duyuyoruz ama daha iyi bir yaşam istiyoruz. Artık değişim vakti geldi.”

Sosyalist Küba, 1959 devriminden bu yana, ilk kez katı ekonomik ve sosyal modelini esnetecek adımlar atıyor. Sadece Nisan 2011’de, tam 300 adet ekonomik reform açıklandı. Halkın küçük ölçekli işletme kurması, ev-otomobil alıp satması, hatta yurt dışına seyahat etmesinin bile önü açılıyor. Küba büyük bir değişimin eşiğinde dururken, Amerikalı fotoğrafçı Michael Dweck’in kareleriyle karşılaştık. Fotoğraflarda, alışık olmadığımız bir Küba var. Modaya uygun giyinen, şık güneş gözlükleri takan, son model cep telefonları kullanan, zamanı yakalamış Kübalılar…

Michael Dweck

Bu fotoğrafları Ekim 2011’de yayımlanan ‘Habana Libre’ adlı kitapta toplayan Michael Dweck’le pek alışık olmadığımız bu fotoğrafların hikâyesini ve onun, peşinde koştuğu farklı Küba’yı konuştuk.

Küba’yı fotoğraflamak için sizi motive eden ne oldu?
Küba, baştan çıkarıcı bir ülke ve beni cezbedecek tüm özelliklere sahip; tehlikeli, cazibeli ve otoriter. Bazı Amerikalılar için bir metres gibi. Yani, baştan çıkarıcı; aurası, karizması var ve insanı büyülüyor. Amerika’daki siyasi propaganda bizi, Küba’nın eski otomobiller, döküntü binalar, bastırılmış, mutsuz ve çaresiz insanlardan ibaret olduğuna inandırdı. Oysa Küba’nın sırları var. Ben, ‘Habana Libre’ ile dünyanın bu aykırı bölgesinde kişisel bir keşfe çıktım. Küba, bana böyle hissettiriyor. Umarım, bu kitap, insanların bu ülkeyle ilgili algısını değiştirebilir.

Yollarında eski model otomobillerin cirit attığı Havana’da, fotoğraftaki gibi lüks BMW’leri, paralı turistler kiralıyor.

Küba ile ilgili eksik bilgilerimiz neler?
Bu ülkenin zengin bir kültürü ve gururlu insanları var. Okur-yazarlık oranı çok yüksek, neredeyse dünyada emsali yok. Tıp alanındaki gücü ve sağlık hizmetleri müthiş. Ama maalesef, ülkede para yok. Yine de, bu adada bazı insanlar, diğerlerinden daha iyi bir şekilde hayatta kalabilmiş.

Kim onlar? Kitabınızda anlattığınız ayrıcalıklı insanlar mı?
Evet. Kitapta, sınıfsız bir toplumdaki imtiyazlı grubu anlatıyoruz. Buradaki kapalı gruplar (farandula) arasında sosyal bir bağ var. Akşam bir parti verilecekse, cep telefonlarına mesaj düşmeye başlıyor. Bu gruplarda göz kamaştırıcı modeller, yetenekli oyuncular, yönetmenler ve yazarlar var.

Peki, diğer Kübalılardan farklı olarak, nasıl bir dünyaları var?
Benim fotoğrafladığım, William Westbrook’un da röportaj yaptığı kişiler, dünyanın diğer ülkeleriyle ilişki içinde. Çok kolay olmasa da, seyahat edebiliyorlar. Mağazalar olmadığı halde, modayı takip ediyorlar. Sosyalistler ama kapitalizm olmazsa kaybolup gidecekler. Çünkü yarattıkları işleri, dünya pazarında satmaları gerekiyor.

Sizce, kapitalizm, Küba’yı daha mutlu bir ülke yapabilir miydi?
Bu, cevabını benim veremeyeceğim kadar girift bir soru.

Kitabınız bir Küba güzellemesi mi? Olumsuz hiçbir şey görüp, işitmediniz mi?
Küba’nın havası bile büyüleyici. Eşsiz bir yer. Oradayken, daha çok Brigitte Bardot ‘Moi je Joue’ şarkısını söylerken teslim olan âşığı gibi hissettim. Tanıştığım insanlar yetenekli, sıcak, zeki ve çok gururlu. Ama elbette toplumda çelişkiler var. Kitapta bunu da görebilirsiniz.

Michael Dweck’in fotoğraflarına, Küba’nın yaratıcı sınıfından 11 isimle yaptığı çarpıcı röportajlar eşlik ediyor. Bu röportajların satırbaşlarını alıntıladık.

KÜBALILAR NE DİYOR?
‘Habana Libre’deki röportajlardan alıntılar

Yari Bataille / Turizmci
Avrupa’da bana, ‘Kübalı’ya benzemiyorsun’ diyorlar. Mutsuz olduğumuzu sanıyorlar. Biz, ülkemizi seviyoruz. Küçük Amerika olmak değil, sadece daha iyi bir yaşam istiyoruz.

Vivina Limpias / UNICEF Temsilcisi
“Bana ‘Küba’yı eleştir’ deseniz, söyleyecek bir şey bulamam. Eğitim, sağlık, yiyecek ihtiyaçları karşılanıyor. Stres yok. Hayatlarını yaşıyorlar. Gitmek istemelerinin tek sebebi para kazanmak.”

Modeller pasaportu olan şanslı azınlıktan.

Toby Brocklehurst / Girişimci
“Burada kompleks yaratan reklamlar yok. Kimse size belli bir bedende olmayı ya da belli bir şeyi giymeyi dayatmaz. Bizler, bedenimizle barışığız. Kendini beğenmiş değiliz.”

“Küba, disiplinli bir baba gibi. Yine de, dışarıda yaratılan Küba imajı bir illüzyon. Burası üçüncü dünya ülkeleri kıyafetleri içindeki bir birinci dünya ülkesi.”

“Dünyanın en iyi eğitimli insanlarından oluşan bir ülkeniz var ama, burada genç yetenekler gerçekten harcanıyor.”

Kelvis Ochoa / Seslendirme sanatçısı
“Şu an Küba, patlayan bir volkan gibi. 1990’lı yıllara göre, daha iyi durumdayız. Artık insanlar utangaç değil; kendilerini, gerçeklerini, ilkelerini ve tutkularını daha iyi ifade ediyorlar.”

Pavel Giroud / Yönetmen
“İnsanlara kendi gözümden Küba’yı anlatmak istiyorum. Medyanın yakıştırdığı imajıyla ‘Küba’dan nefret ediyorum.  Bunu dergi ya da kitap sattırmak için yapıyorlar.”

Camilo Guevara (Che Guevara’nın oğlu) / Fotoğrafçı
“Malzemeniz olmayabilir. Ama kahveyle, kirle resim yapabilirsiniz. Bu size yeni bir güç ve stil verir.”

“Kübalıları küçümsemeyin. Biz, dünya vatandaşıyız. Sanatçılar, dünyanın geri kalanıyla köprü inşa ediyor.”

“Küba’nın yaşadığı zorluklar, alternatif bir yönetim şeklini ileri taşımak için aşılması gereken engeller.”

Alejandro Castro (Fidel Castro’nun oğlu) / Fotoğrafçı
“Bizi sorunlu bir ülke gibi görüyorlar. Küba’ya gelirseniz, dünya basınının tamamen doğru şeyleri anlatmadığını anlarsınız. Öyle olsaydı, ABD’deki herkesin kovboy çizmeleri giyip silah taşıdığını düşünmem gerekirdi.”

Rachel Waldez / Ressam
“Madonna, Lady Gaga ve Marilyn Monroe’dan ilham alıyorum.”

Rene Francisco/ Ressam
“Küba’da hayat kolay değil. Ben öğrenciyken her şeyimiz vardı ama şimdi gençlerin boyası, fırçası yok.”

Pavel Giroud / Film yapımcısı
“Modeller, Küba kültürünün bir parçası. Onlara kuyrukta rastlayabilirsiniz ya da belki de komşunuzdur.”

Reklamlar
Şununla etiketlendi: